Zmiany w prawie karnym – “straszenie RODO”

W związku z koniecznością zapewnienia zgodności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – czyli zgodności z RODO – stał się w Polsce dość powszechny problem “straszenia RODO”, czyli na przykład oferowania usług compliance’owych w połączeniu z groźbą, że brak zgodności z RODO zostanie zgłoszony do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Problem stał się na tyle poważny, że już w ubiegłym roku w roku dyskutowano zmiany do Kodeksu karnego, zgodnie z którymi za groźbę bezprawną w rozumieniu karnym uznać miano nie tylko groźbę zgłoszenia do organów sprawy karnej, ale też groźbę zgłoszenia sprawy zagrożonej administracyjną karą pieniężną (pisała o tym m.in. Gazeta Prawna: https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1125530,straszenie-firm-rodo-uznane-za-przestepstwo.html).

Zmiany ostatecznie nie zostały wprowadzone w ubiegłym roku, zostaną jednak wprowadzone ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – ustawa ta została podpisana przez Prezydenta w dniu 3 kwietnia 2019 r.

Nowa ustawa wprowadza rozszerzenie definicji groźby bezprawnej istniejącej w Kodeksie karnym (art. 115 § 12 KK). Po nowelizacji będzie ona brzmiała tak:

„Groźbą bezprawną jest zarówno groźba, o której mowa w art. 190, jak i groźba spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym  może  zostać  nałożona  administracyjna  kara  pieniężna,  jak  również rozgłoszenia  wiadomości  uwłaczającej  czci  zagrożonego  lub  jego  osoby najbliższej; nie stanowi groźby zapowiedź spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna,  jeżeli  ma  ona  jedynie  na  celu  ochronę  prawa  naruszonego przestępstwem lub zachowaniem zagrożonym administracyjną karą pieniężną.”

Rozszerzenie tej definicji spowoduje możliwość ścigania groźb wszczęcia postępowania przed UODO czy skargi do UODO na podstawie art. 191 § 1 KK, a więc tego rodzaju stwierdzenia w połączeniu z ofertą usług w zakresie wdrożeń RODO mogą skutkować odpowiedzialnością karną osoby straszącej. Zmiana definicji będzie miała wpływ również na prawo karne w szerszym zakresie, ze względu na występowanie pojęcia “groźby bezprawnej” w Kodeksie karnym w szeregu innych przepisów.