Jeszcze o terminach przedawnienia – konsument

Niecały rok temu, w kwietniu 2018 roku polski system prawa cywilnego przeżył tsunami w postaci zmiany długości terminów przedawnienia. Warto do nich wracać, bo tego rodzaju zmiany najtrudniej się przyswajają.

Ustawa z 13 kwietnia 2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 1104 zmieniła m.in. art. 118 Kodeksu cywilnego, który wprowadza ogólne reguły przedawniania się roszczeń w prawie cywilnym.

Art. 118 KC

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Poprzednio termin przedawnienia roszczeń niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej czy roszczeń niebędących świadczeniami okresowymi, na przykład wynikających z bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia, wynosił 10 lat. Obecnie wynosi on lat 6.

Przepisy przejściowe, które wprowadziły wspomnianą zmianę przepisów, w szczególny sposób traktują jednak konsumentów.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dn. 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw:

Do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 i art. 125 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Oznacza to co do zasady, że jeśli zmiana przepisów polegająca na skróceniu terminów przedawnienia miałyby być mniej korzystna dla konsumenta niż wcześniej obowiązujące go terminy z art. 118 i 125 § 1 KC, to konsument może powoływać się na ich treść w poprzednim brzmieniu. Jak podają komentarze (Załucki 2019) podyktowane to było postulatem szczególnej ochrony konsumenta.

Terminy przedawnienia roszczeń przeciwko konsumentom będą skrócone zgodnie z treścią nowej ustawy, jednak sąd w wyjątkowych przypadkach może upływu takiego terminu nie uwzględnić. Nie wiadomo, jaka będzie praktyka sądów w zakresie stosowania tego wyjątku.

art. 117[1] KC

§ 1. W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.
§ 2. Korzystając z uprawnienia, o którym mowa w § 1, sąd powinien rozważyć w szczególności:
1) długość terminu przedawnienia;
2) długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;
3) charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

[powyższy artykuł objęty jest licencją CC BY]